ادامه زخمهای عمیق مسلمانان بریتانیا پس از گذشت دو دهه از فاجعه بمبگذاری 2005
بیست سال پس از بمبگذاریهای مرگبار لندن در هفتم ژوئیه ۲۰۰۵ که به کشته شدن ۵۲ نفر و زخمی شدن صدها نفر دیگر انجامید، مسلمانان بریتانیا همچنان از پیامدهای اجتماعی و روانی آن رنج میبرند و معتقدند فضای بیاعتمادی تبعیض ساختاری و اسلامهراسی نهادینه شده که در پی آن حادثه شکل گرفت هنوز پایان نیافته است.
اشتراک گذاری :
به گزارش حوزه بینالملل خبرگزاری تقریب، بسیاری از اعضای جامعه مسلمان بریتانیا، حادثه ۷ ژوئیه ۲۰۰۵ را همچنان به یاد میآورند. این حادثه شامل چهار بمبگذاری انتحاری هماهنگ در لندن، کشور را در شوک عمیقی فرو برد.
بیست سال بعد، احساسات ناشی از سوءظن، انزوا و خصومت که در پی آن حادثه تجربه شد، به باور برخی نه تنها فروکش نکرده، بلکه در نتیجه دو دهه سیاستگذاری ضدتروریستی در بریتانیا و فضای سیاسی که به گفته آنان به رشد اسلامهراسی میدان داده، تشدید شده است.
«قاری عاصم»، یکی از امامان جماعت در بریتانیا در این رابطه اظهار داشت: «پیامدهای احساسی و اجتماعی ۷ ژوئیه بر جوامع مسلمان عمیق بود و بسیاری همچنان احساس ترس و ناامنی دارند.»
پس از وقوع چهار انفجار در لندن که به جان باختن ۵۲ نفر و زخمی شدن بیش از ۷۰۰ نفر دیگر انجامید، پلیس طی سه روز ۱۸۰ مورد حادثه نژادپرستانه ثبت کرد که از این میان، ۵۸ مورد به انگیزههای مذهبی مرتبط بود و برخی مساجد هدف حمله و آتشسوزی قرار گرفتند. بنا بر نظرسنجی روزنامه گاردین در آن زمان، دو سوم مسلمانان پس از این واقعه به ترک بریتانیا فکر کرده بودند.
در حالیکه رسانههای بینالمللی به لیدز، شهری که سه نفر از چهار عامل بمبگذار آنجا بودند، هجوم آوردند، عاصم با همکاری دیگر عبادتگاههای محلی راهپیمایی صلحآمیزی را سازمان داد و مساجد سراسر کشور خطبههای نماز جمعه را بر محور همبستگی و رد افراطگرایی تنظیم کردند.
عاصم گفت: «اسلامهراسی در طول بیست سال گذشته پیوسته افزایش یافته است و این امر صرفا به دلیل تروریسم و افراطگرایی نبوده، بلکه عوامل متعددی در آن دخیل بودهاند.»
از جمله این عوامل، سیاستهای ضدتروریستی بود که پس از بمبگذاریها به اجرا درآمد. «تونی بلر»، نخستوزیر وقت، ۱۲ اقدام برای تقویت امنیت جمعی معرفی کرد، اما بسیاری از مسلمانان احساس کردند این سیاستها باعث طرد، کنترل بیش از حد و تبدیل شدن دینشان به ابزاری علیه خودشان شده است.
پس از آن، میزان جرایم ناشی از نفرت مذهبی به طور چشمگیری افزایش یافت و پلیس موارد بازرسی خیابانی را گسترش داد. در همان روز پس از ناکامی در حملات دوم در ۲۱ ژوئیه ۲۰۰۵، «ژان شارلز د منزس»، یک شهروند برزیلی ساکن لندن، به اشتباه توسط نیروهای پلیس هدف قرار گرفت و جان باخت. در رویدادی دیگر نیز، مردی در جریان یورش نیروهای ضدترور به خانهای در شرق لندن مورد اصابت گلوله قرار گرفت و زخمی شد.
«میلو کومرفورد»، مدیر سیاستگذاری مقابله با افراطگرایی در موسسه «گفتوگوی راهبردی»، عنوان کرد که از آن زمان، ارتباط دولت با جوامع مذهبی به طور کامل از زاویه ضدتروریسم تعریف و سایر اشکال تعامل اجتماعی به حاشیه رانده شد.
وی گفت: «این مسئله باعث ایجاد بیاعتمادی گسترده و شکلگیری تصوری از امنیتی شدن فضا، به ویژه در میان مردان مسلمان جوان شد.»
طبق آمار شورای مسلمانان بریتانیا، این کشور میزبان جامعهای مسلمان و متنوع است که اکثریت آن را افراد زیر ۱۹ سال تشکیل میدهند. دادههای سرشماری ۲۰۲۱ نشان میدهد که در انگلستان و ولز، ۳.۹ میلیون نفر، معادل ۶.۵ درصد جمعیت، مسلمان هستند.
«شبنه بیگم»، مدیر اجرایی اندیشکده پیشروی برابری نژادی اظهار داشت که نگران هدف قرار گرفتن فرزندانش به دلیل هویت مذهبی آنان است.
بیگم گفت که ما در جایگاهی بسیار خطرناک قرار داریم و تاکید کرد که هنوز فرصت برای تغییر وجود دارد و میتوان روایتی متفاوت ترسیم کرد، هنوز امکان همبستگی وجود دارد. این سیاستهای نظارتی و منطقی که از دوران جنگ با ترور تا کنون ادامه یافتهاند، به همه آسیب میزنند.
نگرانیها زمانی شدت گرفت که آمارها در سال ۲۰۲۴ نشان داد حملات اسلامهراسانه ۷۳ درصد افزایش یافتهاند. بر اساس گزارش پروژه ملی «تل ماما» برای ثبت و ارزیابی حوادث ضداسلامی در بریتانیا، دلیل این افزایش، عادیسازی گفتمانهای اسلامهراسانه و گسترش تئوری توطئه راست افراطی در شبکههای اجتماعی بوده است.
اگرچه برخی از ناظران به تغییرات مثبتی نیز در پی حملات ۲۰۰۵ اشاره کردند، از جمله افزایش مشارکت مسلمانان در عرصه عمومی، شکلگیری سازمانها و خیریههای اسلامی و تقویت همبستگیهای بینادیانی، اما نقطه عطف دیگر، راهاندازی راهبردی موسوم به «کُنتِست» در همان سال بود. رکن اصلی آن با هدف مقابله با ریشههای تروریسم طراحی شد.
با این حال، منتقدان گفتند که این برنامه بدون مشارکت معنادار با جوامع مسلمان طراحی شده و رواج فرهنگ نظارتی موجب فروپاشی اعتماد بین مسلمانان و دولت گردید. در سالهای پس از حوادث ۷/۷ و ۱۱ سپتامبر، نوعی تغییر فرهنگی پدید آمد که به سیاستمداران و تحلیلگران اجازه داد درباره مسلمانان و جامعه اسلامی با لحنی سخن بگویند که پیشتر پذیرفته نبود.
در سال ۲۰۲۴، تحلیلی نشان داد که شبکه GB News نیمی از تمام پوشش خبری رسانههای تصویری درباره مسلمانان را طی دو سال گذشته به خود اختصاص داده که اغلب دارای محتوای منفی بوده است. «جبیر بات»، مدیرعامل بنیاد برابری نژادی، گفت: «امروزه رایج شده که افراد اظهاراتی بسیار موهن بیان میکنند و با این حال همچنان در رسانههای جریان اصلی تریبون دریافت میکنند.»
وی افزود: «ما به افراد اجازه دادهایم که در انظار عمومی اظهاراتی زننده بر زبان آورند، بیآنکه به چالش کشیده شوند و به بهانه حفاظت از آزادی بیان به تخریب بخشهای بزرگی از جامعهمان دامن زدهایم.»
شایسته گوهر، مدیرعامل «شبکه زنان مسلمان بریتانیا» و عضو مستقل مجلس اعیان، گفت که به عنوان زنی مسلمان که در بریتانیا زاده و بزرگ شده، همواره با نژادپرستی روبهرو بوده، اما اکنون بیش از هر زمان دیگر نگران آینده جامعه مسلمانان است.
وی گفت: «نفرت علیه مسلمانان دیگر به حاشیه محدود نیست، بلکه به جریان اصلی راه یافته است. تصور میکردم پس از گذشت ۲۰ سال از آن حادثه، در جایگاهی بهتر برای بازسازی اعتماد و روابط قرار خواهیم داشت، اما بهصراحت میگویم که اوضاع بدتر شده است.»
