بیتالله الحرام از جایگاه «هدایت جهانی» فاصله گرفته است/ فلسطین و یمن قربانیان انحراف از فلسفه حقیقی حج
تحلیلگر و پژوهشگر سیاسی یمن، با تشریح فلسفه قرآنی حج و جایگاه تمدنی بیتالله الحرام، تأکید کرد که کعبه در منطق قرآن صرفاً مکانی برای انجام مناسک عبادی نیست، بلکه مرکز هدایت جهانی، عدالتخواهی و وحدت امت اسلامی به شمار میرود.
اشتراک گذاری :
عدنان عبدالله الجنید در یادداشتی پیرامون حج، کارکردهای تمدنی بیتالله الحرام، نقش جهانی آن به عنوان «هدایت برای همه بشریت» و وضعیت کنونی جهان اسلام نوشت: هدایت در مفهوم قرآنی صرفاً یک حالت معنوی فردی و منزوی نیست، بلکه پروژهای الهی و جامع است که از تربیت انسان آغاز میشود، به ساختن امت میرسد و در نهایت به موضعی جهانی در برابر ظلم، استبداد و بیعدالتی تبدیل میشود.
وی با اشاره به آیات قرآن کریم درباره جایگاه کعبه افزود: هنگامی که خداوند متعال بیتالله الحرام را «هدی للعالمین» معرفی میکند، این تنها یک توصیف نمادین نیست؛ بلکه بیانگر مأموریتی عملی و تمدنی برای این مکان مقدس است. خانه خدا قرار بود قلب تپنده جهان اخلاقی، کانون عدالت جهانی و محل اجتماع بشریت باشد.
این پژوهشگر یمنی با بیان اینکه وضعیت امروز جهان اسلام یک پارادوکس تلخ را به نمایش گذاشته است، تصریح کرد: قبلهای که برای هدایت جهانیان بنا شده بود، اکنون در شرایطی قرار دارد که ملتهای مسلمان در اطراف آن قربانی جنگ، اشغالگری و بحرانهای انسانی هستند، اما اداره بیتالله الحرام از دغدغهها و چالشهای امت اسلامی فاصله گرفته است.
از هدایت قرآنی تا هدایت جهانی
الجنید با تأکید بر پیوند میان قرآن و بیتالله الحرام گفت: قرآن کریم «هدی للناس» است؛ یعنی انسان آگاه، مسئولیتپذیر و مقاوم در برابر سلطه را تربیت میکند. این هدایت تنها به موعظه محدود نمیشود، بلکه نظامهای فریب و سلطه را به چالش میکشد و انسان را برای تشخیص حق از باطل آماده میسازد.
وی ادامه داد: پس از شکلگیری این آگاهی قرآنی، بیتالله الحرام به عنوان مرکز وحدت امت اسلامی وارد میدان میشود. قرآن کریم کعبه را «هدی للعالمین» معرفی کرده است؛ مفهومی که از نقش تمدنی، سیاسی و اجتماعی این مکان مقدس حکایت دارد. بنابراین کعبه تنها نمادی مذهبی نیست، بلکه باید مرکز ثقل امت اسلامی، محور تصمیمسازی و تکیهگاه ملتها در مسیر عدالت و توحید باشد.
این تحلیلگر سیاسی یمنی با اشاره به ارتباط عمیق میان قرآن و کعبه اظهار داشت: هدایت قرآنی، آگاهی و ایمان را در درون انسان شکل میدهد و بیتالله الحرام عرصه ظهور این آگاهی در سطح امت و جهان است. در واقع، آگاهی برخاسته از قرآن باید در گستره امت اسلامی به نیرویی فعال برای دفاع از مظلومان و مقابله با سلطه جهانی تبدیل شود.
حج؛ اعلام موضع جهانی امت اسلامی
الجنید با تأکید بر اینکه حج فراتر از یک عبادت فردی است، خاطرنشان کرد: در منطق قرآن، حج عرصه اعلام موضع امت اسلامی است. آیه «وَأَذَانٌ مِّنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَکْبَرِ» نشان میدهد که حج، تنها مجموعهای از مناسک عبادی نیست، بلکه اعلان هویت، استقلال و موضعگیری امت در برابر نظامهای سلطه و شرک سیاسی است.
وی افزود: مفهوم «برائت» در حج صرفاً یک شعار نیست، بلکه بیانگر استقلال در تصمیمگیری، نفی سلطه و مقاومت در برابر استکبار جهانی است. همچنین قرآن اصل مقابله جمعی با تهدیدات را مطرح میکند و نشان میدهد که امت اسلامی در برابر جبهه متحد ظلم و استکبار، نیازمند وحدت و همافزایی است.
از رهبری تمدنی تا مدیریت بوروکراتیک
این پژوهشگر یمنی در ادامه با انتقاد از روند موجود در اداره امور حج اظهار داشت: خطر اصلی آنجاست که بیتالله الحرام از یک مرکز رهبری جهانی و محل مدیریت امور امت، به نهادی صرفاً اداری و تشریفاتی تقلیل یافته است. حجی که میتوانست کنفرانس بزرگ امت اسلامی و نقطه اتصال ملتهای مسلمان باشد، امروز عمدتاً به مجموعهای از مناسک فردی محدود شده است.
وی تصریح کرد: این رویکرد بوروکراتیک، کارکرد تمدنی و راهبردی خانه خدا را کمرنگ کرده و پیام جهانی آن را محدود ساخته است.
فلسطین، یمن و بحرانهای جهان اسلام؛ نشانههای یک انحراف بزرگ
الجنید با اشاره به تحولات فلسطین، یمن، لبنان، سوریه، سودان و سومالی گفت: امروز فلسطین شاهد کشتار و محاصره است، مسجدالاقصی مورد تعرض قرار میگیرد، غزه ویران میشود و مردم آن با گرسنگی دستوپنجه نرم میکنند. در یمن نیز سالها جنگ، محاصره و بحران انسانی ادامه داشته است. لبنان، سوریه، سودان و سومالی نیز هر یک با بحرانهای عمیق امنیتی و انسانی مواجه هستند.
وی افزود: اگر بیتالله الحرام در جایگاه حقیقی خود بهعنوان «هدایت برای جهانیان» عمل میکرد، نمیتوانست نسبت به این حجم از ظلم و بیعدالتی بیتفاوت باشد. استمرار این وضعیت، نشانه فاصله گرفتن امت اسلامی از هدایت قرآن و کارکرد اصیل خانه خداست.
ضرورت بازسازی نقش جهانی بیتالله الحرام
این تحلیلگر یمنی با تأکید بر ضرورت احیای نقش تاریخی و تمدنی کعبه اظهار داشت: بازسازی کارکرد بیتالله الحرام تنها از طریق اصلاحات اداری ممکن نیست، بلکه نیازمند یک تحول عمیق در آگاهی امت اسلامی است؛ تحولی که میان امر مقدس، مسئولیت اجتماعی، عدالتخواهی و مقابله با استبداد پیوند برقرار کند.
وی خاطرنشان کرد: بیتالله الحرام نه ملک یک حکومت است، نه فضایی خنثی و نه نهادی صرفاً اداری؛ بلکه قبله امت اسلامی، محور وحدت مسلمانان و سرچشمه هدایت جهانی است. هیچ قدرتی حق ندارد آن را از جایگاه «هدایت برای جهانیان» به یک ساختار اداری فاقد رسالت تمدنی تقلیل دهد.
الجنید در پایان تأکید کرد: زمانی معنای حقیقی «وَهُدًى لِلْعَالَمِینَ» محقق خواهد شد که امت اسلامی بار دیگر میان هدایت قرآن، مسئولیت تاریخی خود و رسالت جهانی بیتالله الحرام پیوند برقرار کند و از بیطرفی در برابر ظلم به سمت ایفای نقش فعال در تحقق عدالت و حمایت از مظلومان حرکت کند.
