رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی سنندج در گفت وگو با تقریب:
وحدت اسلامی در سایه گفتوگو و تمرکز بر دشمن مشترک ممکن است
دکتر کیهان سلطانیان، رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی سنندج، با اشاره به بحرانهای کنونی جهان اسلام، تحقق وحدت را اگرچه دشوار اما ممکن خواند و تأکید کرد: با تأکید بر مشترکات دینی، گفتوگوی صادقانه و تمرکز بر تهدیدات مشترک مانند اشغال فلسطین، میتوان بر چالشهای فعلی فائق آمد.
اشتراک گذاری :
به گزارش حوزه استان ها خبرگزاری تقریب، در جهان پرآشوب امروز که جهان اسلام با چالشهای متعددی از جنگ و اختلاف تا تبلیغات تفرقهافکنانه روبرو است، پرسش از امکان «وحدت» بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
دکتر کیهان سلطانیان، رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی سنندج، در گفتوگویی تفصیلی با خبرگزاری تقریب، نه تنها این امکان را مورد تأکید قرار میدهد، بلکه راهکارهای عملی و گامهای مشخصی برای تحقق آن در سطوح مختلف، از رهبران دینی و سیاسی گرفته تا نخبگان و جوانان، ارائه میکند. آنچه در ادامه میخوانید، مروری است بر دیدگاههای این استاد دانشگاه که نور امیدی برای همبستگی بیشتر امت اسلامی در دل تاریکی بحرانهای کنونی روشن میکند.
تقریب: به نظر شما، وحدت در شرایطی که برخی کشورها درگیر جنگ و اختلاف هستند، چگونه قابل تحقق است؟
سلطانیان: در شرایط جنگ و حمله متجاوزان به کشورهای اسلامی و شرایطی که اختلاف آمیز است، می توان گفت که با تاکید بر مشترکات دینی، گفتوگوی فعال، رفع سوءتفاهمها، و ایجاد ساختارهای همکاری منطقهای و بینالمللی وحدت مقدور و ممکن است و تحقق آن نیازمند اقداماتی در چند سطح است:
الف- تاکید بر مشترکات دینی: آموزههای قرآن و سنت پیامبر(ص) که مسلمانان را به اخوت، صلح، و همبستگی دعوت میکنند، میتوانند مبنای وحدت قرار گیرند.
ب- گفتوگوی بین مذهبی و بین دولتی: با برقراری گفتوگوهای صادقانه میان علما، نخبگان و دولتها، سوءتفاهمها کاهش یافته و مسیر تفاهم باز میشود.
ج- تمرکز بر دشمنان مشترک: تهدیداتی مانند اسلامهراسی، اشغال سرزمینهای اسلامی (مانند فلسطین)، و مداخلات بیگانگان میتوانند زمینهساز وحدت در برابر خطرهای مشترک باشند.
د- رسانه و آموزش: رسانهها و نهادهای آموزشی باید بر همگرایی فرهنگی، تقویت هویت اسلامی و دوری از تفرقهافکنی تمرکز کنند.
ه- ایجاد نهادهای وحدتگرا: ساختارهایی مثل اتحادیههای منطقهای اسلامی، سازمانهای بینالمللی دینی و اقتصادی مشترک میتوانند زمینهساز همکاری و اتحاد بیشتر شوند.
در نهایت باید توجه داشت که وحدت فرآیندی تدریجی است که لازمه آن اراده سیاسی، آگاهی دینی و نقش فعال مردم و نخبگان میباشد.
تقریب: چه گامهای عملی میتوان برای تقویت وحدت در جوامع اسلامی برداشت؟ چه توصیهای به رهبران دینی برای تحقق وحدت دارید؟
سلطانیان: برای تقویت وحدت در جوامع اسلامی گام های عملی قابل ذکر است که مواردی از آن اشاره می گردد:
اول- ترویج گفتوگو و افزایش تحمل مذهبی: برای این امر برگزاری نشستهای علمی و دینی میان پیروان مذاهب مختلف برای رفع سوءبرداشتها و افزایش شناخت، قابل ذکر است.
دوم- تدوین کتب درسی مشترک یا هم سو: در این زمینه می توان با تمرکز بر مشترکات اسلامی در آموزش و تدوین کتب درسی مدارس و پرهیز از مطالب تفرقه برانگیز از دوران کودکی وحدت میان مسلمانان تقویت می گردد.
سوم- مقابله با افراطگرایی: مبارزه فکری، رسانهای و امنیتی با جریانهای تکفیری و افراطگرا از راه تبلیغات هدفمند و استفاده از علمای توانمند از آنچه که عامل تفرقه هستند، می توان جلوگیری کرد.
چهارم- رسانههای وحدت محور: با استفاده از رسانههایی که در اختیار داریم و با تاکید بر همبستگی، همدلی و همکاری امت اسلامی و تمرکز بر تقویت وحدت، بیش از پیش از ظرفیت های رسانه ای استفاده نمود و از این طریق رسانه ای که کارمزدی در وحدت ندارد به عاملی برای تقویت مبدل ساخت.
پنجم- مناسبتهای مشترک اسلامی: تقویت مراسمهایی مثل میلاد پیامبر(ص)، عید قربان، و هفته وحدت به عنوان فرصتهای همگرایی، مواردی است که عوامل تقویت به شمار می آیند.
توصیه به رهبران دینی:
جهت تقویت وحدت مواردی به عنوان توصیه به خیر خدمت علمای اسلامی، مواردی قابل ذکر است:
پرهیز از تکفیر و توهین به مذاهب دیگر: لازم هست که علما در خطبهها و سخنرانیها یشان از ادبیات وحدتبخش استفاده کنند.
پیشگامی در گفتوگوی بین مذهبی: رهبران دینی باید خود الگوی تعامل و تفاهم با دیگر مذاهب باشند.
تمرکز بر مسائل امت اسلامی: به جای تاکید بر اختلافات، بر موضوعاتی چون عدالت، آزادی فلسطین، فقر و فساد تمرکز کنند.
همکاری با نهادهای فراملی اسلامی: مشارکت در مجامع علمی و دینی بینالمللی برای طرح دیدگاههای وحدتطلبانه.
آموزش نسل جوان به روحیه همزیستی: از طریق تربیت و تبلیغ دینی، نسل آینده را به سوی وحدت و مدارا سوق دهند.
تقریب: چشمانداز آینده وحدت اسلامی در منطقه، بهویژه با تحولات اخیر (فلسطین، یمن، سوریه، عراق) را چگونه ارزیابی میفرمایید؟
سلطانیان: چشمانداز وحدت اسلامی در منطقه با وجود چالشهای جدی مانند بحرانهای فلسطین، یمن، سوریه و عراق، هم فرصتها و هم تهدیدهایی دارد:
از جمله تهدیدها موارد ذیل قابل ذکر است: اختلافات سیاسی و مذهبی، مداخلات خارجی، و تقابل قدرتهای منطقهای همچنان از موانع اصلی وحدت هستند. و البته بحرانها باعث تضعیف نهادهای مشترک و افزایش شکافهای داخلی میشود.
فرصتها: مقاومت مشترک در برابر اشغال و ظلم، افزایش آگاهی دینی و ملیگرایی اسلامی، و تحرکات مردمی برای حمایت از حقوق فلسطین و پایان جنگها میتواند زمینه وحدت را فراهم کند.
لذا اگر رهبران سیاسی و دینی بتوانند فراتر از منافع جزئی حرکت کنند و بر مشترکات و جهت گیری برای آینده تاکید نمایند، وحدت قابل تحقق است.
در مجموع، چشمانداز وحدت اسلامی پیچیده می باشد اما اگر اراده جمعی و تلاش مستمر وجود داشته باشد، می توان به تحقق وحدت امیدوار بود.
تقریب: نخبگان علمی و دینی چه مسئولیتی در برابر جنگهای رسانهای و تبلیغاتی دارند؟
سلطانیان: نخبگان علمی و دینی در مواجهه با جنگهای رسانهای و تبلیغاتی، باید با تحلیلهای دقیق و مستند، حقیقت را به جامعه منتقل کنند و از گسترش اطلاعات نادرست و شایعات جلوگیری نمایند. تبیین آموزههای دینی که بر وحدت، صلح و همبستگی تاکید دارد، از دیگر نقشهای مهم این نخبگان است. همچنین، باید به طور فعال در برابر جریانهای افراطی و تبلیغات تفرقه انگیز ایستادگی کنند تا از پراکندگی و دشمنی میان مسلمانان جلوگیری شود. تقویت سواد رسانهای مردم نیز از وظایف آنان به شمار میآید، به گونهای که افراد قادر باشند اخبار جعلی را تشخیص دهند و مسائل سیاسی و دینی را به درستی درک کنند. همکاری مؤثر با رسانههای مستقل و معتبر برای تولید محتوای منسجم و وحدتبخش، و ایجاد فضاهای گفتوگو و تبادل نظر بین اقشار مختلف جامعه، میتواند به کاهش سوءتفاهمها و تقویت انسجام اجتماعی کمک کند. این اقدامات به طور کلی موجب میشود جنگهای رسانهای نتوانند باعث تفرقه و بیثباتی شوند و در عوض، جامعه اسلامی را حفظ و تقویت نمایند.
تقریب: جوانان خاورمیانه چگونه میتوانند پرچمدار وحدت در برابر پروژههای تفرقه افکن باشند؟
سلطانیان: جوانان خاورمیانه با بهرهگیری از فضای دیجیتال و شبکههای اجتماعی، میتوانند پیامهای صلح، همبستگی و همدلی را به سرعت و گستردگی منتشر کنند و جلوی جریانهای تفرقه افکن را بگیرند. همچنین با آموزش و ارتقاء آگاهی دینی و فرهنگی، میتوانند فهم مشترک و احترام به تفاوتها را در بین همنسلان خود تقویت کنند. مشارکت فعال در فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و بینالمللی که اهداف وحدتبخش دارند، زمینهساز ایجاد ارتباطات مؤثر و تعامل مثبت میان جوامع مختلف خواهد بود. علاوه بر این، توسعه مهارتهای گفتوگو و حل مسالمتآمیز اختلافات، به آنها کمک میکند تا به عنوان پلی میان گروهها و مذاهب مختلف عمل کنند. در نهایت، جوانان با پیگیری عدالت اجتماعی و حقوق بشر، میتوانند به ساختن آیندهای همبسته تر و پایدارتر در منطقه کمک کنند.
