خبرگزاری تقریب 17 شهريور 1398 ساعت 10:40 http://www.taghribnews.com/fa/news/436656/تأملی-نهضت-عاشورا -------------------------------------------------- عنوان : تأملی در نهضت عاشورا -------------------------------------------------- تأملی در نهضت عاشورا، کتابی است، نوشته حجت الاسلام رسول جعفریان استاد تاریخ دانشگاه تهران که از سال ۱۳۸۶ تاکنون توسط انتشارات مختلفی منتشر شده است. متن : به گزارش حوزه فرهنگ و هنر خبرگزاری تقریب،تأملی در نهضت عاشورا، کتابی است نوشته حجتالاسلامرسول جعفریان استاد تاریخ دانشگاه تهران. کتاب با مقدمه نویسنده آغاز و مطالب در دوازده بخش تنظیم شده است. نویسنده در ابتدا به معرفی برخی از منابع تاریخ عاشورا پرداخته و سپس، ضمن بررسی زمینه های قیام کربلا، به موضوعاتی از جمله حکمت شهادت امام حسین (ع)، آثار نهضت امام حسین (ع)و تحریفات عاشورا پرداخته است. نخستین گفتار کتاب به بررسی اجمالی منابع تاریخ عاشورا پرداخته است که در این میان مقتلالحسینابی مخنف، طبقاتابنسعد،أنسابالأشراف بلاذری،الأخبارالطوال دینوری، الفتوح ابناعثم،مقتلالحسین خوارزمی و مقتلالحسین طبرانی به عنوان برجسته ترین و کهن ترین منابع قابل توجه که به صورت نسبتاً مفصل به واقعه عاشورا پرداخته اند، مطرح گردیده است. فارغ از برخی نکات جزئی که در ضمن مطالب بعدی مورد اشاره قرار خواهد گرفت، اطلاعات تخصصی قابل توجهی توسط مؤلف در این بخش ارائه گردیده است و به لحاظ منطقی جایگاه این بخش به عنوان اولین گفتار کتابی در باب عاشورا، مناسبارزیابی می شود. پس از آن در گفتاری کوتاه، زمینه های قیام کربلا مورد بررسی قرار گرفته است، سپس دو گزارش نسبتاً مفصل از واقعه کربلا ارائه گردیده است. گزارش نخست تحت عنوان گزارش نامه واقعه کربلا؛ یکمقتلکوتاه با تکیه بر منابع دست اول تاریخی و گه گاه با اتکا به منابع روایی شیعه (مثل کافی) تنظیم شده و به طور نسبتاً جامع و درعین حال مختصر، به روایت واقعه پرداخته است. تلاش مؤلف در تدوین این بخش به لحاظ استفاده از منابع معتبر قابل تقدیر است. گزارش دوم تحت عنوان گزارشی دیگر از رویداد کربلا با ارائه اطلاعاتی که بخش زیادی از آنها در گزارش نخست ذکر گردیده سامان یافته است؛ با این تفاوت که به بُعد تحلیلی مطالب، بیشتر پرداخته است. بنا بر آنچه مؤلف در مقدمه کتاب آورده، این دو بخش مستقل از یکدیگر نگاشته شده و هریک ویژگی خاص خود را داراست. پنجمین گفتار حاوی مطالبی بسیار مختصر پیرامون اربعین امام حسین (ع)است. بخش بعدی کتاب تحت عنوان حکمت شهادت امام حسین (ع) رویکردی متفاوت از آنچه در بخش های پیشین شاهد بودیم، دارد و به گفته مؤلف، وی روش تاریخی را در این بخش کنار گذاشته و بیشتر به مسائل فکری پرداخته است. تمام سعی مؤلف در این بخش بر آن است که نشان دهد بار عاطفی حادثه کربلا بر بار سیاسی آن سایه افکنده است و مانع از آن شده که پیام سیاسی این واقعه بزرگ و الگوسازی مناسب از آن صورت گیرد. درعین حال که متذکر می شود: پرداختن به جنبه های عاطفی می تواند به طور مستقیم خاطره یک حادثه را زنده کند و به نحوی بار سیاسی آن را انتقال دهد. نویسنده در بخش دیگری از کتاب تحت عنوان آثار نهضت امام حسین (ع) تأثیر نهضت آن حضرت بر سقوط حکومت امویان را از طریق زیر سوال بردن اسلامیت حکومت آنان و نشان دادن فعالیت و زنده بودن خطبنیهاشم به عنوان تنها رقیب سیاسیبنیامیه،بررسیدهاست. در این بخش همچنین تأثیر قیام آن حضرت بر قیام های بعدی علویان مورد بررسی قرار گرفته و اطلاعات سودمندی از لحاظ تاریخی ارائه گردیده است. هشتمین بخش کتاب به گزارشی از محتوای کتاب کاملالزیارات از ابوالقاسم جعفر بن محمد معروف بهابنقولویهقمی اختصاص یافته است. نهمین بخش، تحت عنوان ابعاد شکلی و شعاری نهضت امام حسین (ع) سامان یافته که بحثی کلی پیرامون برخی شعائر حادثه عاشورا است که در طول تاریخ شکل گرفته است. مؤلف در این بخش از سه جریان روضه خوانی و مرثیه سرایی، عزاداری در قالب دسته های سینه زن و زنجیرزن و بالاخره تعزیه، به عنوان سه جریان مشخص در بعد شعائری واقعه عاشورا یاد می کند. بستر تاریخی عزاداری اهل سنت برای امام حسین (ع)، عنوان دهمین بخش کتاب است که طبق اظهار مؤلف در پاورقی، در یکی از مجالس عزاداری امام حسین (ع)در شهر زاهدان ارائه گردیده است. وی در این بخش گزارش هایی تاریخی از عزاداری های اهل سنت برای امام حسین (ع)را که عمدتاً از آثار تاریخی اهل سنت استخراج گردیده، گرد آورده است که در نوع خود، موضوعی جدید و جالب توجه است. در مقدمه این بخش، مؤلف در مطلبی تحت عنوان ابوحنیفه شیعهزیدی شواهدی اقامه می کند که طبق آن ابوحنیفه، یکی از پیشوایان بزرگ فقهی اهل سنت، به لحاظ سیاسی از قیام های علویان حمایت می کرده و امامت سیاسی علویان را پذیرفته بوده است. یازدهمین بخش کتاب به تحریفات عاشورا اختصاص یافته است. زمان رسوخ تحریف در تاریخ عاشورا، انگیزه های تحریف، کتاب روضةالشهدا و مسئله تحریف، حکومت ها و تحریف عاشورا و پیشینه مبارزه با تحریف عاشورا از عناوینی است که در این قسمت طرح گردیده و اطلاعات سودمندی به دست داده است. آخرین بخش تحت عنوان روضةالشهداملأحسین کاشفی به بررسی این کتاب تأثیرگذار در تاریخ عزاداری امام حسین (ع)پرداخته است. به میان آمدن نام روضةالشهدا در جای جای کتاببه مناسبت هایگوناگون و اختصاص دادن بحث نسبتاً مبسوطی به این کتاب نشان از دل مشغولی و دغدغه مؤلف نسبت به تأثیرگذاری کتاب روضةالشهدا در تاریخ عزاداری امام حسین (ع)دارد. مؤلف در این بخش ابتدا با استناد به برخی گزارش های تاریخی به احوال ملأ حسین و آثار وی پرداخته و به همین مناسبت درباره مذهب او که آیا شیعه بوده یا سنی، سخن به میان آورده است. مؤلف برای تشیع ملأ حسین شواهدی همچون: نام او، سبزواری بودن، شعری از او در منقبت امام علی (ع)، اتهام او بهرفضدر هرات، تألیف روضةالشهدا وفتوت نامهسلطانی (که رنگ تشیع دارد) ذکر کرده است. در مقابل، شواهدی همچون: اعتراف فرزند او به اینکه پدرش در طریقهنقشبندیدرآمده است،حشرو نشر او با کسانی که به دشمنی با تشیع مشهورند (همچون: زین الدین محمودواضعی، امیر علی شیر و عبدالرحمان جامی) و کنار آمدن او با حکومت هرات اقامه گردیده است. مؤلف در نهایت در مورد مذهب کاشفی اظهار نظر قطعی نکرده است؛ هرچند به شیعه دانستن او متمایل تر به نظر می رسد. در عین حال آنگاه که به متن دیگر فصول کتاب مراجعه می کنیم، در مواضعی که نام کاشفی و مذهب او به میان می آید، با نوعی ابهام یا تناقض گویی مؤلف مواجه می شویم. چاپ اول این اثر در سال ۱۳۸۶شتوسط نشر مورخ در قم صورت گرفت و تاکنون توسط انتشارات مختلف به چاپ های مختلفی رسیده است. انتهای پیام/