حجت الاسلام حاجی ابوالقاسم :

اقدامات پژوهشگاه فقه نظام در برگزاری کرسی های علمی

حجت الاسلام حاجی ابوالقاسم گفت: پژوهشگاه فقه نظام به عنوان یکی از مراکز حوزوی که با هدف تعمیق و گسترش فقه نظام در فضا های مختلف شکل گرفته، رسالت خود را گفتمان سازی می داند.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۰ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۵
کد مطلب: 283168
 
اقدامات پژوهشگاه فقه نظام در برگزاری کرسی های علمی
پژوهشکده فقه نظام از جمله مراکز علمی است که در حوزه برگزاری کرسی های ترویجی فعالیت ها و اقدامات مختلفی را انجام داده است و در این همین رابطه مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفتگویی با حجت الاسلام محمد حاجی ابوالقاسم، نماینده مردم استان زنجان در مجلس خبرگان رهبری و ریاست پژوهشگاه فقه نظام داشته؛  که متن آن را در ادامه می خوانید:
 
*با تشکر از وقتی که در اختیارمان قرار داده اید؛ موضوع فقه نظام و اهمیت نظریه پردازی در این حوزه را چگونه ارزیابی می کنید؟
قبل از ورود به بحث نظریه پردازی لازم است ابتدا اهمیت موضوع فقه و چیستی آن روشن شود تا پس از آن درباب اهمیت نظریه پردازی در این حوزه توضیح دهم. علم فقه، علمی است که به وظایف مکلفین می پردازد و برای آن تقسیمات مختلفی وجود دارد که از ناحیه موضوع به فقه فردی و فقه نظام تقسیم می شود.فقه فردی به احکام و وظایف فردی مکلفین می پردازد در حالیکه فقه نظام، ناظر به احکام و وظایف اجتماعی مکلفین است.
شیعه در طول هزار و اندی سال دائما در موضع اقلیت نسبت به حاکمیت قرار داشته و در کمتر زمانی حاکمیت به دست شیعه بوده تا با سوالاتی درباره نظامات اجتماعی مواجه شود، اما امروز و بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی موضع نظامات اجتماعی  به شکل بسیار عمیقی  مورد توجه و سؤال حوزه های علمیه قرار گرفته و وظیفه ی عالمان دینی است که به آن  پاسخ دهند و اگر ما به این سؤالات پاسخ ندهیم و نتوانیم خواسته های مطلوب نظام و کشور را در جهت دینی کردن جامعه به مردم ارائه کنیم، با یک  خلأ بزرگ مواجه خواهیم شد.
جامعه ی دینی،جامعه ای است که نه تنها در آن افراد به صورت فردی تدین دارند بلکه با رفتار های برخواسته از دین شکل گرفته و در عرصه اجتماعی هم شاهد حاکمیت نظامات اجتماعی دینی است. برهمین اساس در شرایطی که ما تشکیل حکومت داده ایم تلاش برای فراهم آوردن نظامات اجتماعی مختلف ضرورتی اجتناب ناپذیر به شمار می رود.
پژوهشگاه فقه نظام به عنوان یکی از مراکز حوزوی که با هدف تعمیق و گسترش فقه نظام در فضا های مختلف شکل گرفته و رسالت خود را گفتمان سازی و ترویج فقه نظام در حوزه های علمیه و همچنین در فضاهای دانشگاهی می داند تلاش می کند تا خلاهای علمی موجود در این حوزه را از طریق برگزاری کرسی های نظریه پردازی، نقد و نواوری  و مناظره و همچنین کرسی های ترویجی رفع نماید.
 
از این منظر کرسی های نظریه پردازی، هم برپویایی مباحث فقه نظام  می افزاید، هم جذابیت آن را دوچندان می کند و هم به ایجاد نگرش های جدید در این شاخه منجر می شود.لذا برای دستیابی به این هدف از فضلای حوزوی که در این زمینه دارای تحصیلات عالی هستند و تلاش های خوبی از خودشان  به ثبت رسانده اند استفاده می کنیم.
 
*اهداف پژوهشگاه در راستای برگزاری کرسی های نظریه پردازی و ترویجی چیست؟
یکی از اهداف مهم پژوهشگاه فقه نظام ترویج فقه نظام در شاخه های مختلف حوزه های علمیه و ایجاد درک عمومی و گفتمان فقه نظام در حوزه ها و مشارکت در تولید فقه نظام از طریق برگزاری کرسی های ترویجی و نقد است. البته در محیط حوزه، مراکز پژوهشی مختلفی به این رسالت اشتغال دارند، پژوهشگاه فقه نظام هم به عنوان یکی از پژوهشگاه ها در زمینه تولید فقه نظام تلاش  می کند.
اما نکته ای که سبب می شود این مرکز از مراکز دیگر متمایز باشد، گفتمان سازی و  فعالیت های تبلیغی ترویجی در این عرصه هاست. پژوهشگاه فقه نظام مصمم است تا فضلای حوزه را با ماهیت فقه نظام و شاخه های آن از طریق برگزاری نشست های علمی و کرسی های مناظره و دعوت از انان برای حضور در این نشست ها و حتی به عنوان ناقد کرسی ها آشنا کند.
از طرف دیگر یکی از رسالت هایی که برای خودمان تعریف کرده ایم تثبیت مرجعیت حوزه است. چرا که حوزه علمیه به عنوان مرجع اصلی پاسخگویی به سؤالات مردم تا زمانی که به اصلی ترین نیاز های جامعه پاسخ ندهد مرجعیت علمی تامی برای جامعه نخواهد داشت. امروز اگر چه حوزه های علمیه در عرصه سؤالات فردی بهترین پاسخ ها را دارند و به همین خاطر  مرجعیت علمی حوزه ها در عرصه فقه فردی انکار ناپذیر است، اما در عرصه مسائل اجتماعی ورود فعالی نداشته اند و به همین خاطر مرجعیت فعالیت های اجتماعی در حوزه علمیه شکل نگرفته است.
علمای حوزه علمیه می توانند با توجه به منابع قرآنی و روایی غنی ای که دارند با مسلح شدن به ادبیات امروز و آگاهی به مسائل مختلفی که در عرصه اجتماع مطرح می شود پاسخ های در خور شأنی ارائه کنند و در نتیجه مرجعیت علمی حوزه در عرصه فقه اجتماع هم پدید آید و اگر حوزه در این عرصه فعالیت مناسبی نداشته باشد شاهد تسخیر فضاهای اجتماعی توسط نظریه های وارداتی و الگوهای غربی خواهیم بود.
برای جلوگیری از اتفاق، کرسی های ترویجی را یکی از مهم ترین ابزارها دانستیم. به همین منظور با دبیرخانه هیأت حمایت از کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره شورای عالی انقلاب فرهنگی تفاهم نامه همکاری امضا کردیم تا این مباحث در چارچوب نظام مندی به پیش رود.
 
*پژوهشگاه تا کنون چند کرسی ترویجی برگزار کرده است؟
از آنجایی که پژوهشگاه اخیرا با دبیرخانه کرسی های نظریه پردازی تفاهم نامه امضا کرده است، تعداد کرسی های ما چشم گیر نیست. اما تلاش میکنیم با فعال کردن ظرفیت های موجود نیازهای فقهی نظام را در مباحث مختلف پوشش دهیم. همانطور که اشاره کردم از یک سو ظرفیت های بسیار زیادی در حوزه وجود دارد و از سوی دیگر نظام به فعالیت های فقهی برای پاسخگویی به مسایل در عرصه های مختلف نیازمند است، از این رو به هر اندازه که لازم باشد، از ظرفیت های حوزه استفاده خواهیم کرد.
شناسایی ظرفیت های حوزه بسیار مهم است. به همین منظور نشریه ترویجی رصد فقه نظام تدارک دیده شده تا ظرفیت های حوزه علمیه شناسایی شود و از این ظرفیت ها برای برگزاری کرسی های ترویجی استفاده شود. اما بطور کلی تا کنون شش کرسی ترویجی با عناوین «طراحی نظام بازار اسلام»، «مفهوم شناسی فقه سیاسی و فقه حکومتی»، «مهاجرت نخبگان از منظر فقه سیاسی»، «تعامل عالمان دینی با نظام اسلامی»، «بررسی فقهی روش عدم مغایرت در تصویب قوانین کشور»، و «فقه نظامات اجتماعی مستلزم صورت بندی اصل» برگزار کرده است که با برنامه ریزی های صورت گرفته سال آتی ما، تعداد این کرسی ها بیشتر هم خواهد شد.
 
Share/Save/Bookmark